Bağırsak Sağlığınız Doğurganlığınızı Etkiliyor Olabilir mi?

Şişkinlik, gaz veya kabızlık gibi bağırsak sorunları yaşıyor musunuz?
Peki hiç, bağırsaklarınızın nasıl çalıştığıyla yaşadığınız doğurganlık sorunları arasında bir bağlantı olabileceğini düşündünüz mü?

Bu yazıda, farklı gastrointestinal (GI) rahatsızlıkların doğurganlığı nasıl etkileyebileceğini ve bağırsak semptomlarıyla üreme sağlığı arasındaki olası ilişkileri ele alıyoruz.

İrritabl Bağırsak Sendromu (IBS) ve Fertilite

İrritabl Bağırsak Sendromu (IBS), şişkinlik, karın ağrısı, kabızlık ve ishal gibi belirtilerle seyreden kronik bir sindirim sistemi hastalığıdır. Oldukça rahatsız edici olabilir ve sizi sık sık tuvalete yönlendirebilir!
Ancak bugüne kadar yapılan çalışmalar, IBS’in doğurguluğu yalnızca çok küçük bir ölçüde etkileyebileceğini göstermektedir.

Birleşik Krallık’ta yapılan geniş bir çalışmada IBS’li kadınlarda düşük ve dış gebelik oranlarının biraz daha yüksek olduğu gözlenmiştir (Khashan ve ark., 2012):

IBS’li kadınlarda düşük riski, IBS’siz kadınlara göre 1.21 kat daha yüksektir.
Yani IBS’siz 100 kadından 6’sı düşük yaparken, IBS’li 100 kadından yaklaşık 7’si düşük yapmaktadır.
IBS’li kadınlarda dış gebelik riski ise 1.28 kat daha yüksektir.
Yani IBS’siz 100 kadından 3’ü dış gebelik yaşarken, IBS’li kadınlarda bu oran yaklaşık 4’tür.

Bu, IBS’in nedensel olarak düşük ya da dış gebeliğe yol açtığı anlamına gelmez; yalnızca bir ilişki olabileceğini gösterir.
IBS’nin özellikle ishal baskın formunda (IBS-D), sık tuvalete çıkılması nedeniyle besin emilimi azalabilir. Bu durum, doğurganlık ve gebelik döneminde yeterli besin alımını engelleyebilir.

Çölyak Hastalığı ve Doğurganlık

Çölyak hastalığı, ömür boyu süren otoimmün bir durumdur. Bu hastalıkta gluten (buğday, arpa, çavdar ve tritikale gibi tahıllarda bulunan bir protein) tüketildiğinde bağışıklık sistemi ince bağırsak duvarına zarar verir.

Çölyak hastalığı, sindirim sistemi belirtilerine ek olarak kansızlık, kas ağrısı ve cilt döküntüleri gibi farklı semptomlarla da ortaya çıkabilir.

Araştırmalar karışık olsa da bazı bulgular şunları göstermektedir:

Çölyak hastalığı, doğurganlık sorunu yaşayan kadınlarda daha sık görülmektedir (Prashant ve ark., 2016; Castano ve ark., 2019).
Çölyak hastası kadınlarda düşük, fetal büyüme geriliği ve erken doğum oranları daha yüksektir (Eliakim & Sherer, 2001; Soni & Badway, 2010; Tersigni ve ark., 2014).
Erkeklerde de sperm anormallikleri daha sık görülebilmektedir (Freeman, 2010).

İyi haber şu ki, glutensiz diyetle bu riskler azaltılabilir.
Bir diyetisyen eşliğinde planlanan dengeli, glutensiz bir beslenme programı doğurganlık üzerindeki olumsuz etkileri en aza indirebilir.

İnflamatuvar Bağırsak Hastalığı (IBD) ve Doğurganlık

İrritabl Bağırsak Sendromu (IBS) ile karıştırılmamalıdır!
IBD (İnflamatuvar Bağırsak Hastalığı), bağırsak duvarının iltihaplanmasıyla karakterizedir. Ağrı, ishal, kanlı dışkı, yorgunluk ve kilo kaybı gibi belirtiler görülür.

Genel olarak, IBD’si olan kadınların doğurganlık oranları sağlıklı kadınlarla benzerdir (Leenhardt ve ark., 2019). Ancak bazı durumlarda doğurganlık etkilenebilir:

Alevlenme dönemlerinde doğurganlık geçici olarak azalabilir.
Cerrahi operasyonlar pelvik yapışıklıklara neden olabilir ve bu da yumurtanın tüplere ulaşmasını zorlaştırabilir (Huang & Habal, 2014).
Besin eksiklikleri (demir, B12, çinko, folat) ve bazı ilaçlar doğurganlığı azaltabilir (Weisshof & Chermesh, 2015).

Aynı durum erkekler için de geçerlidir: IBD ve tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar, sperm kalitesi ve cinsel fonksiyonu etkileyebilir (Shin & Okada, 2016).

Dolayısıyla IBD ile yaşıyorsanız ve çocuk sahibi olmayı planlıyorsanız, hem doktorunuzla hem de bir fertilite diyetisyeniyle sürecinizi planlamanız çok önemlidir.

Bağırsak Belirtileri Size Bir Şey Anlatıyor Olabilir

Uzun süredir devam eden şişkinlik, gaz, karın ağrısı, ishal veya kabızlık gibi belirtiler yalnızca bağırsak kaynaklı olmayabilir.
Bazı durumlarda bunların doktorunuz beraber incelenip olası sebeplerinin araştırılması gerekir.

Endometriozisi olan kadınlarda bağırsak alışkanlıklarında değişiklik sık görülür. Yapılan çalışmalar, endometriozisli kadınlarda IBS semptomlarının da daha yaygın olduğunu göstermektedir (Ek ve ark., 2015).

Eğer uzun süredir bu belirtileri yaşıyorsanız, profesyonel destek almanız çok önemlidir.
Teşhis konulduysa, diyetinizde yapılacak değişiklikler (örneğin bir diyetisyen kontrolünde düşük FODMAP diyeti) semptomları hafifletebilir.

Bağırsak ve Östrojen Arasındaki Bağlantı

Hepimizin bağırsaklarında milyarlarca faydalı bakteri yaşar. Bu mikroorganizmaların dengesi, hormon aktivasyonu ve östrojen metabolizması dahil olmak üzere birçok süreci etkiler.

Bağırsak mikrobiyotası, vücuttaki östrojen seviyelerinin düzenlenmesinde önemli bir rol oynar.
Eğer mikrobiyota dengesi bozulursa (disbiyozis), bu durum östrojen metabolizmasını olumsuz etkileyebilir ve östrojen dengesizliğine bağlı doğurganlık sorunlarına katkıda bulunabilir.

Sonuç: Bağırsak Sağlığınız Doğurganlığınızı Etkileyebilir

IBS, çölyak hastalığı ve IBD gibi bağırsak hastalıkları doğurganlık ve gebelik sürecini dolaylı yoldan etkileyebilir.
Ancak bu riskler, uygun tedavi ve beslenme planlamasıyla büyük ölçüde azaltılabilir.

Ayrıca, bağırsak semptomları bazen doğrudan bir üreme sistemi rahatsızlığının habercisi olabilir.
Son olarak, dengeli bir bağırsak mikrobiyotası, sağlıklı östrojen metabolizması ve doğurganlık için destekleyici bir faktördür.

İyi planlanmış, dengeli bir beslenme hem bağırsak hem de üreme sağlığınız için güçlü bir yatırımdır.

Fertilite