Gebelik Hazırlığı Yaparken Kaçınılması Gereken 6 Besin

Hamile kalma sürecinde alkol ve sigaranın etkilerini sıkça duyarız, ancak hem kadın hem de erkek doğurganlığını olumsuz etkileyebilen bazı besinlerin de olduğunu biliyor muydunuz?

Bir fertilite diyetisyeni olarak en sık sorulan ama cevaplaması en zor sorulardan biri de “ne yememeliyim?” sorusudur. Çünkü benim de amacım, bireylerin kendilerini kısıtlamak yerine doğurganlığı destekleyen besinleri artırmalarına yardımcı olmak.

Ancak son yıllarda yapılan araştırmalar, hem kadınların hem de erkeklerin gebelik öncesi beslenme düzeninin, doğurganlık, gebelik başarısı ve hatta ileride doğacak bebeğin sağlığı üzerinde çok önemli bir rol oynadığını açıkça göstermektedir (Daha ayrıntılı öğrenmek için podcastime de göz atmayı unutmayın)

Tam tahıllar, sağlıklı yağlar, sebzeler, meyveler, lifli besinler ve kaliteli protein kaynaklarına ağırlık vermeniz gerektiğini artık biliyorsunuz. O halde gelin, hamile kalmaya çalışırken kaçınmanız gereken bazı besinleri birlikte inceleyelim:

1. İşlenmiş Etler

Araştırmalar, işlenmiş kırmızı etin doğurganlık üzerindeki olumsuz etkilerini net bir şekilde ortaya koymuştur — özellikle erkeklerde!
Aşırı miktarda işlenmiş kırmızı et tüketen erkeklerde, sağlıklı sperm oranı %23,2 daha düşük bulunmuştur (Afeiche et al., 2014).

Kadınlarda da durum benzer: çok fazla işlenmiş et tüketen kadınlarda yumurtlama bozukluğu yaşama olasılığı %40 daha yüksek (Afeiche et al., 2014). Her gün yalnızca bir porsiyon fazla işlenmiş et tüketmek bile yumurtlama sorunlarını %32 artırabiliyor!

Salam, sosis gibi işlenmiş etlerde kullanılan nitratlar, eti uzun süre taze tutmak için eklense de vücutta iltihaplanmayı artırabiliyor. Aynı zamanda bu gıdalar yüksek miktarda trans yağ içeriyor ve bu da hem doğurganlığı hem genel sağlığı olumsuz etkiliyor (Xia et al., 2015).

Aynı zamanda işlenmiş olmasada kırmızı et tüketimi içinde benzer şeyler söylenebilir, ancak hemen vejetaryen olmanız gerekmiyor! Araştırmalar, tavuk eti tüketiminin erkeklerde yumurtayı dölleme kapasitesini artırabileceğini gösteriyor (Xia et al., 2015).

2. Aşırı Kahve

Evet, sabah kahvenizden vazgeçmenizi söylemek büyük günah gibi gelebilir! Ama endişelenmeyin, tamamen bırakmanız gerekmiyor.

Araştırmalar, kafeinin östrojen üretimini ve yumurtlama için gerekli diğer hormonları etkileyebileceğini göstermektedir (Hatch et al., 2012). Bu durum, yumurtlama süresini, doğurganlık penceresini ve adet döngüsünü olumsuz etkileyebilir.

Günlük kafein sınırı konusunda hâlâ tartışmalar sürse de, 100–200 mg (yaklaşık 1-2 fincan kahve) arası tüketimin güvenli olduğu düşünülmektedir (Lyngso et al., 2017). Yani sabah kahvenizden tamamen vazgeçmenize gerek yok.

3. Alkol

Hepimizin bildiği gibi hamilelikte alkol zararlıdır. Ancak araştırmalar, hamile kalmaya çalışırken bile alkolün hem kadın hem erkek doğurganlığını azalttığını göstermektedir (Heertum et al., 2017).

• Kadınlarda: Haftada yedi veya daha fazla alkol tüketimi, yumurtlama sorunları ve düzensiz adet döngüsü riskini artırmaktadır. Alkol; östrojen, testosteron ve LH (luteinizan hormon) seviyelerini değiştirerek gebeliği zorlaştırabilir.
• Erkeklerde: Yoğun alkol tüketimi; cinsel isteksizlik, sperm kalitesinde azalma gibi problemlere yol açabilir.

Ne kadar alkolün “güvenli” olduğunu kesin olarak bilmiyoruz, bu yüzden en iyisi tamamen uzak durmak. Ayrıca ilginç bir bulguya göre, kadınlar partnerleri de alkol almadığında bu karara sadık kalmakta çok daha başarılı oluyorlar (Heertum et al., 2017).

4. Cıva İçeriği Yüksek Balıklar

Cıva, hem erkek hem kadın doğurganlığı üzerinde olumsuz etkileri olan bir elementtir.
Erkeklerde, spermin şekli, hareketliliği, miktarı ve kalitesi üzerinde olumsuz etkiler gösterirken; kadınlarda östrojen dengesini, yumurtlamayı ve doğurganlığı bozabilir (Bjorklund et al., 2019).

Cıvaya uzun süre maruz kalmak, PKOS, adet öncesi sendromu, erken menopoz ve endometriozis gibi durumlarla ilişkilendirilmiştir.

Bu nedenle, kılıç balığı ve marlin gibi cıva oranı yüksek balıklardan kaçınmak gerekir.
Bunun yerine, somon, alabalık, sardalya ve hamsi gibi hem cıva oranı düşük hem de omega-3 açısından zengin balıkları tercih edin.

5. Gazlı ve Şekerli İçecekler

Günde bir veya daha fazla şekerli içecek (kola, enerji içeceği, soda) tüketmek, hem kadınlarda hem erkeklerde doğurganlığı %20 oranında azaltabiliyor (Wesselink et al., 2018).

Bu içecekler, insülin direncine, metabolik sendroma ve kilo artışına yol açabiliyor — ki bunların hepsi PKOS ve infertiliteyle ilişkilidir.

Sonuç olarak: Aşırı kahve, alkol ve şekerli içeceklerden uzak durmak doğurganlık için altın kural.
En iyi içecek? Basitçe su!

6. Rafine Karbonhidratlar ve Şeker

Artık fark etmişsinizdir: Sağlıklı bir beslenme düzeni, doğurganlık şansını artırır.
Tam tersine, rafine karbonhidratlar ve şeker oranı yüksek besinler ise hamile kalma olasılığını düşürebilir.

• Erkeklerde: Yüksek miktarda şeker ve rafine karbonhidrat tüketimi, sperm kalitesini düşürür ve infertilite riskini artırır (Panth et al., 2018).
• Kadınlarda: Şekerli ve işlenmiş gıdalar, rahim duvarındaki hücreleri olumsuz etkileyebilir, bu da döllenmiş yumurtanın tutunmasını zorlaştırabilir (Antoniotti et al., 2018).

Ayrıca bu tür besinler kilo alımını kolaylaştırır. Oysa sağlıklı kilo aralığında olmak, doğurganlığı artıran en önemli faktörlerden biridir.

Dolayısıyla, şeker tüketimini azaltmak, daha fazla bitkisel bazlı besin ve tam tahıl tüketmek en akıllıca yoldur.

Peki, Ne Zaman Beslenmeme Dikkat Etmeye Başlamalıyım

En ideal dönem, hamile kalmayı planlamadan yaklaşık üç ay önce beslenmenizi düzenlemeye başlamaktır — bu hem kadınlar hem erkekler için geçerlidir.
Unutmayın, doğurganlığı artırmak bir gecede olmaz; vücudunuzun yeni dengeye ulaşması zaman alır.

Beslenmenizi iyileştirmek, sadece gebe kalma şansınızı artırmakla kalmaz, aynı zamanda gebelik sağlığı ve bebeğinizin gelişimi için de güçlü bir temel oluşturur.